In het jaar 2000 is door een stichting een poging ondernomen om de IJmuiderlijn, als museum-spoorlijn opnieuw in gebruik te nemen en aldus nieuw leven in te blazen.
Veel spoormaterieel werd in bezit verkregen en diverse pogingen werden ondernomen, maar het uiteindelijke streven, het werkelijk in gebruik nemen van de spoorlijn, werd niet bereikt.
De steeds verder om zich heen grijpende 'verloedering' van het baanvak was echter voor een klein groepje spoorgeïnteresseerden aanleiding om de handen uit de mouwen te steken om in ieder geval de nog steeds aanwezige haltes voor verder verval te behoeden.
Onder de naam werkgroep IJmuiderlijn is in oktober 2004 begonnen met het schoonmaken en herstellen van het perron halte Zeeweg.
Uitgebreid met een aantal 'nieuwe' vrijwilligers, is als volgend project het verwijderen van de begroeing van de halte Casembroodstraat ter hand genomen en ook dit is met succes afgerond. Jaren van veronachtzaming zorgen er echter voor dat het "onkruid" direct alweer 'opschiet' en de geboden ruimte benut om nóg sneller de tegelvoegen opnieuw in bezit te nemen. Het is dus duidelijk dat het werk zich niet beperkt tot een eenmalige schoonmaakactie, maar dat regelmatig onderhoud tot de taken van de werkgroep zal blijven behoren. Vooral als de IJmuiderlijn daadwerkelijk "bereden" gaat worden en het dus noodzakelijk wordt passagiers op verzorgde perrons te ontvangen.
In dit licht dient ook de verdere "aankleding" van de perrons nader bekeken te worden.

Door het toenemen van het aantal vrijwilligers en sympathisanten van de werkgroep deed de behoefte aan een meer officiele vorm zich sterker voelen.
Verdere ontwikkeling van activiteiten en voor de daarbij behorende contacten met Overheden en instellingen maakten het noodzakelijk een onafhankelijke en erkende status te krijgen.
In tegenstelling tot de zeer vele positieve reacties, is weleens gezegd "jullie lijken wel niet wijs". Om ook de tegenstanders voor het idee te winnen en spelend met de naam van de werkgroep én voornoemde opmerking, lag de naam van de hiervoor op te richten stichting voor de hand.
In juli 2005 heeft de werkgroep dan ook de stichting WIJS opgericht. Wij denken dat het een wijs besluit zou zijn de IJmuiderlijn weer voor spoorvervoer in gebruik te nemen en willen mede met onze naam dit standpunt uitdragen.

Vanuit historisch economisch oogpunt is het opheffen van het railvervoer over de IJmuiderlijn begrijpelijk en alleszins verdedigbaar.
Het wegvallen van de verbinding via de 'Velser-spoorbrug' deed het eens zo drukke station Velsen-IJmuiden-Oost vervallen tot 'slechts' een halte aan de spoorlijn. Waar eens de splitsing van de treinstellen plaatsvond, passeerde nu alleen nog het 'mager' bezette 'boemeltje' naar het eindpunt in IJmuiden-West.
Door de buslijnen en het opkomende autoverkeer nam het reizigersaantal steeds verder af, zodat het een normaal beeld werd de treinen met uitsluitend een machinist en een conducteur als passagiers langs te zien komen. Toen ook steeds meer visbedrijven ertoe overgingen hun producten per vrachtwagen te trans-porteren kon het niet uitblijven dat het spoorvervoer opgeheven zou worden.
De komst van meerdere Ferry-maatschappijen en de aanleg van de nieuwe haven veroorzaken echter een totaal nieuw economisch perspectief, waardoor het een 'gouden greep' zou zijn de nog steeds bestaande IJmuiderspoorlijn opnieuw in gebruik te nemen en zelfs uit te breiden.
Evenzo zou de IJmuiderlijn een aanvulling en ook ondersteuning van de lijn Uitgeest-Haarlem kunnen betekenen, die nu door een relatief klein tekort aan passagiers verloren dreigt te gaan. Een verbinding Santpoort-Noord/IJmuiden vice versa, zou dat verschil goed kunnen maken om tot een werkbare exploitatie te komen.
Vele rapporten en aanbevelingen zijn reeds geschreven om het openbaar vervoer in de Randstad en dus ook het spoorvervoer te stimuleren. De wegen zijn overvol en het toenemen van de bevolking en de daarbij behorende 'verdichting' eisen van de Overheden dat zij naar nieuwe mogelijkheden in dit verband zoeken. Het zou daarom dan ook des te onbegrijpelijker zijn dat de gemeente Velsen een mogelijkheid die binnen de eigen gemeentegrenzen 'voor het grijpen' ligt onbenut zou laten. De stichting WIJS is er dan ook van overtuigd dat door het gebruik van het gezonde verstand, samenwerking en politieke wil dit doel te bereiken is, waardoor ook de Velsense economie gestimuleerd zal worden.

De stichting WIJS heeft primair als doelstelling de IJmuiderlijn als spoorlijn in stand te houden en wil dit bereiken door hier met historisch treinmaterieel te rijden.
Door dit gebruik blijven baanvak en haltes behouden om later een vervoersmaatschappij in staat te stellen van de hier liggende mogelijkheden gebruik te maken.

De WIJS heeft reeds met grote inzet van haar kunnen blijk gegeven en er is in een breder verband aangetoond dat er bij velen de wens bestaat dat dit ook gebeurt. (Zie hiervoor de enquete van de Christen Unie Velsen betreffende het behoud van de spoorlijn.)
De WIJS kan dus rekenen op de steun van vele particulieren, maar weet zich in haar streven ook gesteund door politiek, belangengroepen en het bedrijfsleven.
De voorwaarden om dit te realiseren zijn dus aanwezig, maar dienen ook door gemeente én provincie ondersteund te worden om de vereiste vergunningen en concessies te verkrijgen.
Dit wil de WIJS bereiken door de diverse belangengroepen en de verschillende invalshoeken te verenigen om zodoende met één stem de spreekbuis te vormen in de noodzakelijke gesprekken met Rijk, provincie en gemeente. Het ligt beslist niet in de bedoelingen van de WIJS, in tegenstelling tot vele andere museum-spoorweg maatschappijen, grote hoeveelheden 'afgedankt' spoorwegmaterieel te verwerven. Het is meer zo dat de IJmuiderspoorlijn een 'toevluchtsoord' zal kunnen vormen voor enig historisch spoorwegmaterieel dat, door de geringe omvang, in een zodanige staat zal kunnen worden gehouden dat het steeds voor het berijden van het baanvak ingezet kan worden.

Daarnaast wil de WIJS de historie van de IJmuiderlijn voor het nageslacht bewaren. Zij wil dit doen door de herinneringen van personen vast te leggen, geschriften, beeldmateriaal (foto¹s, film) en geluiddragers te verzamelen om hiermede een museum met een permanente tentoonstelling in te richten. (Ruimte hiervoor is aanwezig die door zijn locatie een volledig 'spoors' karakter zal dragen.)

De WIJS wil het voortbestaan van de IJmuiderlijn voor de toekomst veiligstellen, door het buiten dienst gestelde baanvak in berijdbare staat te brengen, waarbij zij tevens het beheer en het onderhoud tot taak wil krijgen.

Voor het rijden met haar goedgekeurd spoorwegmaterieel (locomotor/wagons) is het noodzakelijk de daarvoor vereiste toelating van de diverse betrokken instanties te verkrijgen.
Het beheer en onderhoud wil zij realiseren met haar vrijwilligersgroep.
Vooruitlopend op toekomstige ontwikkelingen heeft de WIJS al stappen ondernomen tot het oprichten van een spoorwegonderneming en het aanvragen van een bedrijfsvergunning, zoals bedoeld in artikel 28 van de spoorwegwet. De vrijwilligersgroep wordt nu al opgeleid conform de daartoe door de Wet gestelde eisen.

Voor de ontwikkeling van het ”spoorvervoer” waar Velsen feitelijk zo’n behoefte aan heeft, ontstaat hierdoor de mogelijkheid in de toekomst hoogwaardig railvervoer te kunnen leveren. De WIJS ziet als logische vervolgstap het kunnen leveren van besloten reizigersvervoer.
Een van de voorwaarden daarbij is dat er zo spoedig mogelijk een terrein dient te komen waar een veilige stalling van het spoormaterieel gewaarborgd kan worden. Tevens zal er een overdekte werkplaats moeten komen waar het noodzakelijke onderhoud van het materieel op een verantwoorde manier plaats kan vinden.
De ruimte en de contacten voor de aanleg van de benodigde sporen zijn er en hiervan zou op korte termijn gebruik gemaakt kunnen worden.
Op het moment dat de spoorlijn weer geopend is ontstaat de mogelijkheid van grootschalige evenementen op spoorweggebied, o.a. met medewerking van de diverse museumbedrijven. Mogelijkheden te over om de spoorlijn nieuw leven in te blazen en van de IJmuiderlijn een succes te maken.

Het zou kunnen lijken dat het ontstaan van de WIJS uitsluitend is voortgekomen uit de interesse die een aantal personen hebben voor historisch spoorwegmaterieel. Dit is echter niet alleen het geval.

De huidige situatie in het wegverkeer, de studies naar een efficiënter openbaar vervoer in de Randstad (vooral de studie naar ”Light-rail”), de wens van velen de IJmuiderlijn te behouden, het verzet tegen de aanleg van nóg een verkeersader in de gemeente, de economische ontwikkeling en de ontwikkelingsplannen van de gemeente Velsen konden niet anders leiden dan tot het ontstaan van de WIJS.
De keuze de IJmuiderlijn in eerste instantie te behouden door hier te rijden met haar deels historisch materieel komt enkel voort uit het simpele feit dat dit het enige spoormaterieel is waarover de WIJS op dit moment voor haar doelstelling zou kunnen beschikken. De investeringen die het herstel van het baanvak én de aanschaf van modern materieel met zich mee zou brengen overstijgen ten enen male de mogelijkheden die in aanvang hiervoor ten dienste staan.
Daarnaast is het zo dat alleen het ”speelse” karakter van het deels historisch materieel de aantrekkingskracht heeft de spoorlijn met voldoende vrijwilligers te bemannen/bevrouwen.

In de toekomst kan echter alleen een aanpak als professioneel vervoersbedrijf in de taak tot het uitvoeren van een volledig ”spoorbedrijf” voorzien.

Literatuurlijst

• Droombeelden O.V.-Haarlem 2022
  juni 2002, Boudewijn Bach
  
  
• Openbaar vervoer in beweging
  juni 2002, Boudewijn Bach/Willem Bottenberg
  
  
• Rapport verkeersproblematiek Driehuis, notitie Visie & Analyse, juli 2003
  juli 2003, Verkeerscommisie Driehuis
  
  
• Behoud en versterking stations in Velsen
  opdrachtgever gemeente Velsen
  september 2004, Henk Nanninga/Maarten Woolthuis
  
  
• Quickscan spoorlijn IJmuiden
  opdrachtgever Provincie Noord Holland
  juli 2005, Arcadis.
  
  
• Een nieuw leven voor de vislijn?
  opdrachtgever Provincie Noord Holland
  oktober 2005, Ecorys
  
  
• Bedrijfsvergunning zoals bedoeld in richtlijn nr. 95/18/EG van de Raad van de Europese Unie van 19 juni 1995 betreffende de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen (PbEG L 143), artikel 32 van richtlijn nr. 2001/14/EG van het Europese Parlement en de Raad van de Europese Unie van 26 februari 2001 inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuur-capaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering (PbEG L 75) en de artikelen 28, tweede lid, 31, 35 en 55, tweede lid, van de Spoorwegwet.
  
  
• Veel informatie werd (en wordt) verkregen uit:
  publicaties, artikelen in vakliteratuur, periodieken, dag- en weekbladen, correspondentie, ver-gaderverslagen enz. van o.a.: Ministerie Verkeer en Waterstaat, Provincie Noord-Holland, gemeente Velsen, het LVVP, het POHV, Rover, enz.